Lai-La-Laïs – “Bij ons gaat het om de klanken”

“We willen geen groep zijn die op één hitje teert”

Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. Die ligt daarom in Vlaanderen, waar jonge groepen als Ambrozijn, Fluxus, Olla Vogala en Laïs grote indruk maken. Laïs trekt de meeste aandacht dankzij prachtige driestemmige zang en een commerciële, radiovriendelijke aanpak. “Waren maar meer groepen zo professioneel bezig. De folk verdient het.”

Is het mogelijk om met teksten als Moeder, ik wil hebben een man en Vrienden, ’t is tijd om uw pakske te maken nog relevante muziek te maken? En wat te denken van Isabelle mijn dochterke, waar hebde gij leren naaien? Wie niet beter weet, waant zich terug in de schoolbankjes terwijl juffrouw Prikstaart duidelijk articulerend voorgaat uit de bundel ‘Zingt allen vrolijk mee’ en met haar open hand golfbewegingen maakt ter aanduiding van de maat. Het kan ook anders. Het Vlaamse trio Laïs kijkt niet op een eeuw meer of minder bij het kiezen van een liedtekst. Als het maar lekker zingt. Zo lekker dat het lied nog ver voorbij de millenniumwisseling actueel en relevant zal zijn.
Razend populaire debuut-cd

Laïs heeft nogal wat losgemaakt sinds de groep drie jaar geleden op Dranouter stond. Het sprak zich snel rond dat de drie jongedames daar een indrukwekkend driestemmig optreden hadden gegeven en dat folkminnend Vlaanderen opnieuw iets had om apetrots op te zijn. Het wachten was nog slechts op een cd. Die verscheen vorig najaar en maakte duidelijk dat Laïs, begeleid door folkrockgroep Kadril, goed raak had geschoten en een mooie toekomst voor de boeg had. Het album bereikte onder meer onze beste tien cd’s van 1998 en vond ook zijn weg naar lieden die minder met folk ophebben. Dit jaar bleef het bergopwaarts gaan met het trio uit het Antwerpse Kalmthout, getuige een reeks concerten in het buitenland (onder meer als voorprogramma van I Muvrini), waaronder Zuid-Afrika en zelfs het verre, folkonvriendelijke Nederland, waar in het Amsterdamse Paradiso een heuse perspresentatie gekoppeld aan een optreden werd gegeven. Hooggespannen waren de verwachtingen voor het tweede Dranouter-optreden, jongstleden augustus. Een uurtje voor het concert op het hoofdpodium hadden we een interview met één schorre en twee zenuwachtige zangeressen. Ze vielen elkaar nochtans goed bij tijdens het gesprek, zo zeer dat het onmogelijk was na afloop te ontcijferen wie nu wat had gezegd. Terwijl alle drie toch een zeer verschillende stem hebben, vooral als ze zingen. Wat we ons nog konden herinneren: meestal was Jorunn Bauweraerts aan het woord, daarna kwam Annelies Brosens en af en toe had ook Nathalie Delcroix een bijdrage aan het interview. Ach, laten we ervan uitgaan dat Laïs met één mond spreekt.

– Jullie hebben wat ontketend de afgelopen twee jaar. Zeker voor een folkgroep is dat ongekend, nietwaar?
“Ja, met name sinds november, sinds we op een nieuw platenlabel zitten is het snel gegaan. Dit hadden we niet verwacht, zeker niet in een tijd dat er niet zo veel cd’s in België worden verkocht, dat is iets waar iedereen over klaagt, en zeker niet met een folk-cd. Want folk is normaal geen commerciële muziek.”

– Voor jullie wel?
“Wij wilden bewust een singeltje (’t Smidje) maken dat op de radio zou worden gedraaid. We willen de folk een beetje opentrekken naar een groter publiek, zonder echte concessies te hoeven doen. In de folk gebeurt dat doorgaans niet. Het is een wereld van kleine labels, waarin alles heel intiem wordt gehouden. Veel groepen doen dat bewust, maar wij zijn daar vanaf gestapt. Dat is onze eigen keuze, niet die van de platenmaatschappij.”
Commerciële aanpak

– Jullie commerciële aanpak roept natuurlijk ook weerstand op binnen de folk. Neem bijvoorbeeld jullie prijs die enorm omhoog is gegaan. Voor het folkcircuit zijn jullie zo goed als onbetaalbaar geworden.
“Dat is begonnen met ons management. Toen ik voor het eerst zag wat we moesten kosten, schrok ik. Maar veel blijft er niet voor ons over. We zitten soms uren in de trein om twintig minuten te zingen. Als je bijvoorbeeld ziet hoeveel uren we ons voor dit concert op Dranouter hebben voorbereid, dan worden we sterk onderbetaald. We zouden het niet eens willen weten. We willen er gewoon iets voor terugkrijgen. Het kan dat kleinere folkclubs ons niet kunnen betalen, maar we moeten selecteren. We willen best nog wel toffe dingen doen voor minder geld. Maar we hebben liever niet veel te maken met geld, dat is de taak van onze manager. We gaan niet tegen hem zeggen ‘sorry manager, maar daar willen we voor minder optreden’. We zijn de enige groep binnen de folk die zo professioneel bezig is, maar we merken dat er al meer groepen die richting op willen gaan. Ik zou dat ook willen, de folk verdient het. Folk is eerlijke muziek, daar zou veel meer van moeten zijn.”

– Zien jullie jezelf als voorbeeld voor andere folkmuzikanten?
“Ik geloof wel dat mensen tof vinden wat we doen. Je merkt dat steeds meer jongeren geïnteresseerd raken in folk. Ze komen naar ons toe en vragen het adres van ‘die stage in Gooik’. Vroeger kon je de doedelzakspelers op een hand tellen, en nu? Het komt niet allemaal door ons. Ik denk wel dat wij de folk overbrengen naar de wereld daarbuiten. We zijn veel gedraaid op Radio 2, dat is de zender voor huisvrouwen die in de keuken staan.”

– Jullie ontstaansgeschiedenis tijdens de volksmuziekstage in Gooik is bekend (zie kader). Jullie moeten toch enorm vervreemd zijn geraakt van je leeftijdgenoten door in de puberteit actief te zijn met volksmuziek en een cursus te volgen?
“Je krijgt een heel ander beeld van de volksmuziek als je naar die stage gaat. Daar leer je de folk op een heel aangename manier kennen. Veel mensen hebben een afgezaagd beeld van mensen op klompen bijvoorbeeld. Maar in Gooik komt iedereen, punkers, alles. Het is een heel warme wereld. Maar we zijn wel raar aangekeken. Ik (Jorunn, red.) studeerde toneel en schreef mijn eindwerk over Wannes van de Velde. Zelfs mijn leerkrachten moesten daarom lachen. Ook vriendinnen namen me niet echt serieus. Dan lachten ze en zeiden ze ‘folk, dat is lailalai, over bloemetjes en bijtjes’. Uitleggen is verspilde moeite. Alleen mensen die ik graag mag geef ik een cd of neem ik mee naar concerten. Nu nemen ze ons wel serieus en hebben ze wel respect voor ons, nu ze zien dat ik er toch wel aan het geraken ben. Dat is juist het erge.”

– Jorunn, jij komt uit een gezin waar altijd veel volksmuziek aanwezig was. Al vanaf je twaalfde ging je naar Gooik. Heb je je tijdens de puberteit nooit afgezet tegen de muziek van thuis?
“Ik luisterde niet alleen naar folk. Ik heb mijn hele puberteit bijvoorbeeld Pink Floyd goed gevonden. Maar folk was voor mij niets beperkends. De muziek boeide me en ik had mijn vrienden binnen de folk.”
Voorbeeldfunctie

– Jullie worden gezien als de toekomst van de Vlaamse folk en zijn een voorbeeld voor talrijke jongeren en muzikanten. Dat moet toch een enorme druk op jullie nog jonge schouders leggen.
“Een beetje wel. Met name voor dit concert wordt er veel van ons verwacht, dat merk je wel. Er zijn veel mensen speciaal voor ons gekomen en dan ook nog voor dat ene liedje, ’t Smidje. Iedereen is dat aan het zingen, je hoort dat overal. Ojee, het zal goed moeten zijn straks. Ik (Nathalie; red.) bestelde daar straks iets en naast me aan de bar stond een man dat liedje te fluiten. Ik dacht dit kan toch niet, dit is ongelooflijk, allez. Het is nota bene ons minst goede nummer, in ieder geval het minst boeiende om te zingen. Het is driestemmig uitgewerkt en bedoeld om te zingen met een band. A capella kan niet. Soms roepen ze om ’t Smidje als we a capella optreden, maar dat gaat niet, sorry. Die zware druk voelen we best. Tot nu toe kunnen we daar wel mee omgaan. Anderhalve maand geleden hebben we het even moeilijk gehad, toen er twee muzikanten waren afgevallen. We zullen ons erbij neer moeten leggen dat er altijd wel iets zal zijn dat niet helemaal in orde is. Zolang we rustperiodes kunnen inlassen, zal het wel gaan. Maar de mensen moeten kunnen voelen dat we er energie in steken en dat we een levende groep zijn, niet een groep die teert op een hitje dat veel is gedraaid. Zoiets werkt niet. We zijn een jonge groep die nog moet evolueren. Hopelijk blijft dat lukken. Tot nog toe wel, want onze kijk op muziek is al een stuk breder geworden door bijvoorbeeld groepen als Afro Celt Sound System bezig te zien. Onze nieuwe cd zal anders klinken, want er doen andere muzikanten op mee. En we zijn niet vies van samples.”

– Deze cd had vooral het stempel van oude, middeleeuwse muziek. Blijkbaar zitten jullie daar niet mee.
“Wie de muziek voor de eerste keer hoort, ziet dat misschien zo. Maar voor ons is het eigenlijk nieuwe muziek die we maken. Dan is het raar als mensen zeggen dat het oud is. Iedereen denkt dat we teruggrijpen naar dingen die al gebruikt zijn, maar in feite doen we net het omgekeerde. Wij maken hele nieuwe muziek.”

– Met oude teksten weliswaar. Hoe komen jullie aan teksten, waar selecteren jullie op?
“Soms krijgen we iets toegestuurd, maar meestal kiezen we zelf teksten uit archieven, uit oude boeken. Dat oude materiaal is boeiend, er zit een bepaalde symboliek in. Het is jammer dat er niets meer mee wordt gedaan. Daarom doen wij het. Op het eerste gezicht zijn het teksten die niet veel voorstellen, maar als je ermee gaat spelen en muziek bij maakt, komen die tekst goed naar boven. Zelf schrijven we niet. En met zijn drieën ga je niet over persoonlijke dingen zingen. Er zijn veel singer-songwriters die zingen over wat ze meemaken. Maar dat heeft voor ons geen boodschap. De een kan iets hebben meegemaakt en erover zingen, maar daar kunnen de andere twee vervolgens niets mee. Bij ons draait het om die driestemmigheid, teksten staan in functie van de muziek, het gaat ons meer om de klanken.”
Eerst en vooral leuke muziek

– Willen jullie daarmee bewust iets conserveren uit angst dat de teksten anders in de vergetelheid raken?
“We willen op de eerste plaats leuke muziek maken. Maar we willen inderdaad ook dat er iets gebeurt met die oude teksten, die liggen te rotten in bibliotheken. Dat is de enige boodschap die er in Laïs zit. Zo van kijk eens, daar kun je ook iets mee doen.”

– En hoe komt vervolgens een Laïsnummer tot stand?
“Iemand begint in de tuin of ergens te zingen, de ander zoekt een tweede stem, de derde blijft over en zoekt een derde stem. De derde heeft het meestal het moeilijkst. Als één van ons niet direct de juiste partij vindt, dan helpen we elkaar. Klinkt iets tof, dan nemen we het op. Het klikt gewoon met ons drieën. We proberen de eerste stem een beetje af te wisselen. Meestal is er een stem die het best bij een liedje past. We moeten altijd op onze stem passen. Het is soms heel spijtig op tournee wanneer onze muzikanten een pintje gaan pakken en de hele nacht wegblijven. Dat kunnen wij niet.”

– Zijn alle mogelijkheden vocaal al uitgeput?
“Nee, dan zouden we moeten stoppen. Als ik dat op mijn veertigste zou zeggen, allez, maar nu? Bovendien willen Nathalie en ik (Jorunn, red.) nog beter leren zingen. We zijn nog geld aan het sparen voor zangles.”

Benti Banach
© New Folk Sounds Nummer 66, december 1999 / januari 2000

Laïs betekent ‘stem’ en staat ook voor de middeleeuwse laïs, erotische troubadoursliederen. De groep ontstond tijdens de jaarlijkse volksmuziekstage in Gooik in 1994, toen Jorunn Bauweraerts en Annelies Brosens het liedje Barbagal zongen. De meisjes kregen de menigte muisstil en kregen het advies op deze weg door te gaan. Er voegde zich niet lang daarna een derde zangeres bij het duo, die later werd vervangen door Nathalie Delcroix. Jorunn heeft een duidelijke folkachtergrond, haar vader speelt doedelzak, Annelies heeft een klassieke zangopleiding gevolgd, Nathalie is de langste tijd met popmuziek bezig geweest en wordt geïnspireerd door zangeressen als Sinead O’Connor. Ze luisteren tegenwoordig veel naar moderne folkgroepen zoals Värttinä, Hedningarna (van wie Laïs een nummer op het repertoire heeft gezet), I Muvrini, Afro Celt Sound System en Noa.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s