Het stralende leven van Laïs – Het topje van de Vlaamse IJsberg

In een land zonder populaire folkmuziektraditie heb je een groep nodig die fungeert als een soort van metafoor of icoon voor deze muziek. Een groep die het idee van folkmuziek kan uitdragen naar een breed publiek en die deze muziekstijl een nieuw imago geeft. Laïs…

20000600_folkworld1Het is niet echt nieuw wat er zich op het ogenblik in België voordoet: Laïs, drie attractieve jonge meisjes, die de Belgische folkmuziek een brede populariteit hebben bezorgd zowel bij publiek als bij muzikanten. Ditzelfde fenomeen deed zich recent voor in Galicië met Carlos Nuñez die doedelzak Galicisch-Keltische muziek een enorme populariteit bezorgde. Ook Alan Stivell stond al in de vroege jaren zeventig aan de wieg van de nieuwe Franse folkgolf.

20000600_folkworld2Nochtans heeft ieder van hogergenoemd drietal een zeer speciale plaats in de folkmuziek (gehad): terwijl ze commercieel zelf uiterst succesvol zijn, geven ze tegelijkertijd sterke impulsen aan hun collega’s-muzikanten. De nieuwe Belgische heldinnen van Laïs , die vorig jaar vooral in België veel aandacht kregen, zijn sinds enkele maanden aan een steile internationale klim bezig. Ze proberen ditmaal nieuwe wereldmarkten te veroveren, gestimuleerd door een in januari van dit jaar afgesloten CD-contract met een internationale muziekmaatschappij.

Het concert van Laïs op het International Folk Festival in Tilburg maakte indruk op mij: drie mooie meisjes met prachtige stemmen, met in hun kielzog een stevig begeleidende folkrockband. Hun live-act kwam zeer professioneel en attractief over, te vergelijken met optredens van rock- en popgroepen – een soliede basis voor sterrendom. Toch beginnen ze steevast hun optreden met enkele a cappelanummers. Hoewel hun muziekstijl niet echt nieuw of vernieuwend is, geldt dit wel voor hun presentatie: jong, charmant, met de uitstraling om hele massa’s aan te trekken. Ware sterren om de folkmuziek een nieuw tijdperk bnnen te loodsen, een nieuw publiekspotentieel aan te boren en nieuwe inspiratie te leveren.

20000600_folkworld3Hoe begon dit succesverhaal – en waarom nu juist met folkzang? Geen van drieën hadden ze een achtergrond in traditionele zang – “traditionele zang bestaat niet in België”, zegt Jorunn. Nochtans heeft ze een familiale achtergrond in folkmuziek: haar vader speelt doedelzak. Laïs werd vijf jaar geleden opgericht in Gooik, een kleine gemeente in de buurt van Brussel. Gooik is vooral bekend voor zijn stages in volksmuziek. “Ik heb de stages gevolgd van kindsbeen af. Op een keer nam ik Annelies mee, in 1994. Op de laatste avond – de gemeenschappelijke zangavond – was iedereen aan ’t zingen. Ook wij begonnen onder ons beiden te zingen. Op dat moment viel het gezang rond ons stil. Iedereen zweeg en luisterde. Dat was het begin. Onder de luisteraars waren ook enkele leden van Kadril. Zij moedigden ons aan om verder te gaan en te blijven oefenen en repeteren.”

De basis van het Laïs-repertoire wordt gevormd door traditionele Vlaamse liedjes. Als er op ’t ogenblik geen traditionele liederen gezongen worden in België, waar komen ze dan vandaan? “De teksten komen uit oude liedboeken. De melodieën en de arrangementen maken we zelf.” Het is niet al te moeilijk om aan deze boeken en liedjes te geraken; ze hebben nogal wat boeken gevonden in tweedehands boekenwinkeltjes: “Er zijn een pak teksten die niemand ooit gebruikt heeft. Op ’t moment worden ze hier niet gezongen. Dus aan tekstmateriaal hebben we absoluut geen gebrek.”

20000600_folkworld4Laïs zingt maar een deel van hun liedjes in ’t Vlaams. Hun repertoire vullen ze aan met Franse chansons van Brel, Engelse popsongs (o.a. Sinéad O’Connor) en traditionele liedjes uit Italië en Zweden. Marc Bekaert van ’t Bourdonske maakt de volgende bedenking: “Ze lijken te passen in een Paneuropees beïnvloede beweging. Deze generatie kwam via CD’s in contact met de meest diverse stijlen uit allerhande regio’s. De enige band met Vlaanderen zijn vage Vlaamse wortels en het feit dat de vertolk(st)ers Vlaamse mensen zijn. Maar hun internationaal succes heeft wel degelijk de aandacht gevestigd op het groeiende belang van de Vlaamse folkwereld.”

Nu het trio definitief beslist hebben om hun Laïs-carrière op de eerste plaats te zetten, werden universiteitsstudies of hun vroeger “normaal” leven resoluut opzijgeschoven. Het succes van hun debuutalbum op het Belgische Wildboar label kwam als een enorme verrassing. «Laïs» behaalde goud in België met meer dan 30.000 verkochte exemplaren. Hun muziek wordt regelmatig op de Belgische radio gedraaid. Bij de uitreiking van de “Zamu Awards”, een belangrijke Belgische Muziektrofee, waren ze genomineerd in twee categorieën (“Beste Vocale Act” en “Focus op muzikaal talent. Beste nieuwkomer”) en wonnen de uiteindelijk in de categorie “Beste Vocale Act”. Geen wonder dat zo’n succes de aandacht trekt van de grote platenmaatschappijen. Voor hun tweede album hebben de leden van Laïs een pak interessante aanbiedingen gekregen van diverse grote platenmaatschappijen. Uiteindelijk beslisten ze om internationaal te tekenen voor Virgin: “We tekenden zopas voor Virgin. We zullen nu ook spoedig in Duitsland en de rest van Europa kunnen optreden. Tegelijkertijd zijn we bezig aan de nieuwe CD. We hopen ze uit te brengen in oktober. Maar ze moet kwalitatief heel goed zijn. Indien we er niet tevreden over zijn, zullen we desnoods wachten en de release uitstellen.”

20000600_folkworld5In ons backstagegesprek kwamen de drie meisjes charmant over, een beetje verlegen en bescheiden. Niet wat je van grote sterren in spe verwacht. Hoe verklaren ze dit onverwachte en opmerkelijke succes. «’t Is iets nieuws,» meent Jorunn. «Ik denk dat de mensen in België hierop hebben gewacht. Er waren wel wat folkactiviteiten, maar ze werden niet commercieel gebruikt. Wij besloten om het op een commerciële manier te proberen, en het lukte.» Hebben ze, naar hun mening, met hun muziek de Vlaamse cultuur beïnvloed? “Ja… Zeker de folkmuziekcultuur. Wij zijn één van de bekendste groepen. Ik hoop van harte dat andere groepen ons voorbeeld zullen volgen en ook zoiets zullen proberen.

Nochtans zijn de huidige ontwikkelingen op de Belgische muziekmarkt niet alleen aan deze groep te danken; Laïs is enkel het topje van de ijsberg, het symbool om de Vlaamse folkmuziek bekendheid te bezorgen bij een nationaal en internationaal publiek. Maar ook Ambrozijn vindt nationaal en internationaal meer en meer weerklank. Ambrozijn mengt zuiver Vlaamse tradities met Franse en internationale folkmuziek. Tevens heeft de groep een sterke live-reputatie. Olla Vogala is een folk big band, die Franse en Vlaamse traditionele liederen vermengt met wereldmuziek en andere muziekstijlen.

20000600_folkworld6Marc Bekaert geeft voor Folkworld een kort overzicht van de New Folk Wave in België: «Naast Laïs heb je vocale ‘girl power’ met Dames Noires en Ys. Jonge stadsfolk wordt gespeeld door (Bub), Fluxus en Ashels. De modernisten worden vertegenwoordigd door Ambrozijn en Troissoeur. Dan heb je nog diverse combinaties in duo en trio: François-Masure, Masure-Piccard (gitaar), Trio Viool (viool), Claeys-Laloy (diatonisch accordeon), Duo Madingma (doedelzak & diatonisch accordeon) en zelfs enkele solo-instrumentalisten zoals Iep (hurdy-gurdy), Didier François (nyckelharpa) en Michel Terlinck (plucked dulcimer). We hebben enkele Balkangroepen (Trio Dor, KiMiZ en Lioutenitsa), en enkele buitenlandse, hier in België wonende groepen zoals Shantalla (Schots/Iers) en Ialma (Galicië). The Swigshift, Eisthlinn, Galdra en Orion spelen Ierse muziek. Veruit de meest interessante acts bieden multiculturele crossovers, zoals Olla Vogala, Mo-P’h, Alicantes enKeukkojoen. Tenslotte heb je hier in Vlaanderen ook balgroepen: Twalseree, Jan Smed, P.P.R. en La Poubelle. In Wallonië zijn er minder nieuwe groepen (Panta Rhei, Luc Pilartz Band, Coïncidence, Viridel, Topaze, Crossroads en Borrachoiz). Enkele van de oudere groepen proberen te concurreren met al deze jongeren: Alfred den Ouden, Walter De Buck, ’t Kliekske, ’t Brabants Volksorkest en Jean-Pierre Van Hees. De oudere folkrockers van Kadril hebben de Belgische top bereikt dankzij hun nieuwe en jonge zangeres Eva en de gelijknamige CD”.

Er is ongetwijfeld een weelde aan nieuw folktalent in België. De “New Flemish Folk” heeft er veel nieuwe vrienden bijgekregen. Een van de fans van de Belgische scene is Gabriel Yacoub, twee decennia geleden de leider van de legendarische folkgroep Malicorne. Hij beschouwt de folkwereld met veel respect. Zelf heeft hij als muzikant en als producer groepen gesteund als Olla Vogala en Ambrozijn. “(De revival van de folkscene is) vooral een gevolg van het succesverhaal van Laïs. Het valt te vergelijken met het succes van Stivell in Frankrijk in de jaren ’70. In het spoor van Laïs volgen er een hele hoop goede groepen. Ik kom veel in België, en telkenmale zie ik nieuwe groepen aan het werk. Erg hoopvol voor de toekomst!”

FolkWorld article by Michael Moll
Foto’s © The Mollis
vertaling: mt

Folkworld, June 2000

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s