Verhaal van luit en sample

Ik weet niet of u het wel ten volle beseft maar de jongedames van Laïs zijn er wel als eerste in geslaagd als folk-, wereldmuziek- of folkrockgroep (doet er niet toe, ze hebben een eigen stijl die buiten elk hokje staat) 50.000 exemplaren van hun titelloze debuut over de toonbank te laten gaan in ons landje. Dranouter lag aan hun voeten, de concertzalen volgden en nu ‘Dorothea’ in de platenwinkel om uw aandacht smeekt, wordt het hoog tijd voor een toelichtend gesprek.

20001215_stage1Verborgen Erotiek en Smerige Verkrachting
Vier jaar na hun eerste triomftocht op het Folkfestival van Dranouter en twee jaar na de release van hun titelloze debuut biedt het trio met de nieuwe cd ‘Dorothea’ een boeiende trip die zonder problemen even halt houdt in de middeleeuwen maar even later zonder gêne het jaar 2000 binnenstapt. ‘Dorothea’ biedt dan ook een veelzijdig muzikaal palet dat met oog en oor voor detail werd ‘geschilderd’. Jorunn Bauweraerts, Nathalie Delcroix en Annelies Brosens grasduinen opnieuw in het folkverleden waarin ook plaats is voor eeuwenoude teksten, maar de kracht van Laïs schuilt dan ook in het feit dat het trio een hedendaagse kijk op het genre levert en moeiteloos loops combineert met a-capellanummers en een luit niet hoeft te blozen naast een sample. De a-capella waarmee ze de tent van Dranouter inpakten is nog wel aanwezig maar de muzikale inkleuring is veel rijker en speelser geworden. Gitarist en doorgewinterde studiorat Fritz Sundermann tekende dan ook voor een open en avontuurlijke productie.

Onze muziek
Jorunn: «Voor de eerste plaat werkten we samen met muzikanten van Kadril en dat zijn nog steeds pioniers op het gebied van folk in Vlaanderen, maar nu hebben we het over een andere boeg gegooid. We hebben toen de stemmen pas ingezongen nadat de muziek op band stond, terwijl we nu omgekeerd te werk zijn gegaan. Het is nu veel meer onze muziek geworden. Onze meerstemmigheid blijft een centrale rol vervullen maar je merkt dat er meer interactie is tussen de stemmen en de muziek. De ‘belangrijkste’ muzikanten op deze cd kennen we door en door daar ze ook met ons live spelen en op die manier zijn we natuurlijk als geheel gegroeid. Met loops of samples werken leek ons best leuk, alleen moest alles wel een plaats kunnen krijgen in een bepaald nummer. Sommige songs kunnen zo’n ‘opsmuk’ gebruiken, anderen zoals ‘Comme au sein de la nuit’ hebben voldoende aan een sobere begeleiding van de percussie die volledig in dienst staat van wat er gezongen wordt. Op ‘Dorothea’ of ‘(houd uw) Kanneke’ kiezen we dan weer voor een zeer eigentijdse inkleuring en eigenlijk kunnen we ons best vinden in die twee uitersten. Zo ontstaat er een evenwicht en wordt elke vorm van verveling vermeden.’

Wie trouwens dacht dat de oude teksten die er gebruikt worden een brave en moraliserende ondertoon hebben, moet maar eens naar het a-capella gezongen ‘Klaas’ (trouwde met een scheel marmot, die ziet er twee voor één, trouwde met een heel oud wijf, g’hoort niks anders dan gekijf, hij wil nog vrouw nog bruid, dus Klaas, die speelt nu op zijn fluit) of het aanstekelijke ‘(houd uw) Kanneke’ luisteren. Seksuele metaforen zijn de dames helemaal niet onbekend. Laïs betekent trouwens ‘stem’ maar verwijst ook naar de middeleeuwse ‘lais’ of erotische troubadoursliederen.
Annelies: «’Het is een misvatting dat eeuwenoude Vlaamse liedjes per definitie braaf zijn. Ze mogen op het eerste gehoor dan nog braaf klinken, onderhuids broeit er wel degelijk wat. Ik merk bijvoorbeeld dat heel wat mensen denken dat ‘(houd uw) Kanneke’ wel degelijk over een kruik gaat wanneer we ‘houd uw kanneke proper, Dianneke’ zingen terwijl het een lied is over een smerige verkrachting.»’

«Je kon vroeger niet openlijk over seks zingen.
De kans was groot dat je op de brandstapel belandde»

Nathalie: «”Je kon vroeger niet openlijk over seks zingen, (lachend) de kans was groot dat je op de brandstapel belandde, dus werd er met heel wat symboliek gewerkt en dat ligt ons wel. Recht voor de raap zijn kan best zijn voordelen hebben, maar op deze manier blijft er toch een deel van het mysterie intact. Het is wel belangrijk om de juiste toon te vinden om een nummer te vertolken. Je kan makkelijk een lied als ‘Klaas’ (over een moeder die haar zoon waarschuwt voor het huwelijk en het verderf van de vrouw) de mist laat ingaan door het als ‘flauwekul’ voor te stellen en waardoor het zijn effect mist. Wat je zingt, moet je op dat moment ook menen. Je moet een rol vertolken en je inlevingsvermogen inschakelen, anders loopt het mis. Je moet de songs vertellen en daarom heeft het ook geen zin dat we bijvoorbeeld van een mannelijk hoofdpersonage een vrouw maken en per se vanuit haar standpunt willen zingen.»’

Antiquariaten en rommelmarkten
De Nederlandse teksten vormen de hoofdmoot van het album, maar er wordt evengoed gezongen in het Frans en zelfs in het Oud-Fins zoals op ‘Tina Vieri’. Het zoeken naar geschikte teksten vergt dan ook enig speurwerk.
Annelies: «”Je vindt ons vaak in antiquariaten of op rommelmarkten waar we geconcentreerd rondsnuffelen in de hoop een mooie tekst te vinden. Een tekst moet eerst en vooral goed te zingen zijn, de woorden moeten goed in de mond liggen. We schrijven er vaak zelf de melodieën bij en wanneer je voor het eerst een tekst leest, heb je toch al een vaag idee of er enig bruikbaar materiaal inzit.»’
Jorunn: «”Verder halen we ook heel wat materiaal uit liedboeken uit de negentiende eeuw. De oorsprong van die liedjes is vaak onmogelijk te achterhalen daar de gedrukte tekst het resultaat is van een mondelinge overlevering die vaak teruggaat tot in de Middeleeuwen. Een tweede stap is het naar de mond zetten van zo’n tekst. Zoek maar eens een tekst waarin het refrein je meteen duidelijk wordt en dat je nodig hebt voor de herhalingsfunctie en de herkenbaarheid binnen een nummer. Vaak is het ook knip- en plakwerk daar bepaalde strofen te lang zijn of bepaalde woorden haast onmogelijk te zingen zijn. Ik mag er niet aan denken dat we allerlei ‘sch’s’ of ‘ghy’ uit onze keel zouden moeten knijpen.»”

Reportage: Dirk Fryns
Foto’s: Kris Goubert
© Stage, 15 december 2000

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s