«Wie weet waar wij over zingen, mag …»

Op zaterdag 1 juli 2000 hadden wij bij valavond een vreemde droom. We bevonden ons in de frontstage van de Pyramid Marquee op Rock Werchter toen plots een folkgroep het podium op stapte. Meer dan drie kwartier onderhielden ze met a capella-gezang, hier en daar ondersteund door verrassend knappe muzikanten, de volgelopen tent, die zowaar de helft van de belegen teksten stond mee te lippen. We zijn intussen ruim een halfjaar later, en we zijn nog altijd niet ontwaakt.

20010206_humo1Laïs bestaat echt, en is er mee verantwoordelijk voor dat folk op een rockfestival én rock op een folkfestival tegenwoordig moet kunnen. Dankzij Jorunn Bauweraerts, Annelies Brosens en Nathalie Delcroix – geen van hen is de vijfentwintig al voorbij – denkt Vlaanderen bij het woordje folk niet meer aan teensletsen, kruidenthee en Vader Abrahambaarden. Dankzij Laïs is folk links en rechts al eens de soundtrack bij een natte droom. Van hun recentste cd ‘Dorothea’ zijn sinds de release in november al meer dan vijfentwintigduizend stuks verkocht, in maart verschijnt een gloednieuwe single en een remix van de titeltrack door Zijne Hipheid Buscemi, en vanaf volgende week trekt Laïs in levende lijve door ons land. Tournée générale!

HUMO Jullie touren momenteel in Nederland, en straks is Vlaanderen weer aan de beurt. Zijn jullie het leven on the road nog niet beu?
ANNELIES Vooral het wachten valt zwaar. Terwijl de muzikanten hun instrumenten opstellen, moeten wij in een klein kamertje zitten wachten. Als je bijna elke dag een concert hebt, begint dat te wegen.

HUMO Wat doen jullie om het wachten te verzachten?
ANNELIES Shoppen.
NATHALIE Alle jassen op de vloer van de kleedkamer leggen en een dutje proberen te doen.
JORUNN En veel tetteren uiteraard.

HUMO Kunnen jullie de muzikanten niet helpen met het opstellen van hun materiaal? Of is dat geen vrouwenwerk?
ANNELIES Dat gebeurt af en toe. Ik begin het nu een beetje te leren, maar zo’n drumstel installeren is moeilijk, hoor.
JORUNN Als we proberen te helpen, doen we altijd wel iets fout. Althans: dat beweren zij. We mógen niet helpen.

HUMO Wordt er tussendoor aan nieuw materiaal gewerkt, of maken jullie daar speciaal tijd voor vrij?
JORUNN Als we op tournee zijn, werken we niet aan nieuwe liedjes, maar wel aan onze podiumact.
ANNELIES Tijdens onze vorige tournee hadden we veel lampenkappen op het podium staan, en daar zoeken we nu een alternatief voor. Je kan niet elk jaar met hetzelfde aankomen, hè. Tijdens onze cd-voorstelling hing er een reusachtige kristallen luster op het podium, maar als je dat ding meezeult op tournee blijft er na drie optredens niets meer van over. Onze roadie was al niet gelukkig dat hij die lampenkappen moest meeslepen (lacht).
JORUNN In Nederland spelen we onze shows nu in twee delen. Het eerste gedeelte is a capella, daarna halen we de muzikanten erbij. Het gebeurt nog steeds dat er mensen tijdens het tweede gedeelte beginnen te roepen: a capella! Dat is heel vervelend, want we hébben die mensen dan al gegeven waarvoor ze gekomen zijn. Als het ze niet aanstaat, waarom gaan ze dan na het eerste gedeelte niet gewoon naar buiten? Laïs is allang veel meer dan a capella.
NATHALIE Ons publiek is heel verscheiden: kinderen, oma’s, veertigers, jongeren… Bijna al de groepen houden van één bepaald aspect van Laïs, en de bomma’s komen duidelijk voor het a capella-gedeelte. Je kan niet iedereen tevredenstellen, hè.
JORUNN In Nederland krijg je het publiek wel veel vlugger aan het lachen. Ze luisteren beter naar de teksten, maar ze geven ook veel meer kritiek. Ze schamen zich er niet voor om ons na een concert te komen vertellen wat we moeten doen en laten.

HUMO Hou je daar rekening mee?
ANNELIES Als het gegronde kritiek is wel. In het begin zeiden ze dikwijls dat we op het podium veel te statisch waren, en daar hebben we toen hard aan gewerkt. Het kan nog beter, maar we zijn nu toch al veel losser.
NATHALIE We zijn nog steeds geen dansbeesten, maar dat is ook normaal: we kunnen niet als gekken staan rondspringen en ook nog eens juist zingen.

FOEMPE-FOEMPE-FOLK

20010206_humo2HUMO Wat is folk voor jullie?
JORUNN Veel mensen zien geen verschil tussen folk en volksmuziek, maar daar ben ik het niet mee eens. Volksmuziek is traditionele muziek, het heeft sterke wortels, en het is onlosmakelijk verbonden met volksdansen. Heel tof dat dat nog bestaat, maar Laïs heeft daar niets mee te maken. Folk heeft weliswaar dezelfde roots, maar staat open voor allerhande invloeden.

HUMO Wie zijn jullie grote voorbeelden?
JORUNN Dat weten we eigenlijk niet. Wie zingt er nog zoals wij? Ik bedoel niet: wie zingt er zo goed als wij, maar: wie werkt er op dezelfde manier? Wie in de folk is zo met samenzang bezig? Ik zou het echt niet weten. In België hebben we in ieder geval geen voorlopers. Wie zingt er hier folk? Wannes Van de Velde. Zo zingen wij niet, hè. We zijn niet echt een onderdeel van een traditie. In Bulgarije, Spanje of Ierland staat de folkmuziek veel verder, hier in België heeft het genre vijfentwintig jaar stilgestaan.
NATHALIE In die landen wordt folkmuziek van generatie op generatie doorgegeven.
JORUNN Wij zijn met onze eigen traditie gestart.

HUMO Waarom heeft folk in België, in tegenstelling tot bijvoorbeeld reggae, zo’n bestoft imago?
JORUNN Omdat folk hier heeft stilgelegen. Onlangs liep ik in Galway in Ierland door een winkelcentrum, en door de boxen klonk een traditioneel folklied met een foempe-foempe housebeat eronder. Het klonk nergens naar, maar iedereen in Ierland ként dat lied wel, jong en oud. De weinige mensen die hier in België met folk bezig zijn, zijn oude mensen.

HUMO Die mensen waren jong toen ze ermee begonnen. Er is gewoon nooit opvolging gekomen. Hoe komt dat?
JORUNN Ik denk dat er wel opvolging was, maar die mensen zaten gevangen in hun eigen genre. Ze speelden in zalen waar alleen maar folk werd gespeeld, op festivals waar alleen maar folkliefhebbers naartoe kwamen. Wij spelen gewoon muziek: we kruipen overal op het podium, en wie wil komen kijken, moet dat maar doen. Dat hebben we altijd vanzelfsprekend gevonden, omdat we wel van folkmuziek hielden, maar niets van de tradities afwisten.

HUMO Zijn jullie er trots op dat jullie de folk weer populair hebben gemaakt?
ANNELIES (blaast) Trots is zo’n beladen woord. We hebben het ook pas achteraf vastgesteld: het was geen bewuste keuze om folk weer hip te maken. Maar het is wel tof: ik ben blij dat folk weer een plaatske heeft gekregen.

HUMO Zijn jullie intussen wél op zoek gegaan naar de roots van het genre?
NATHALIE Nee, de enige folk-cd die ik heb – en dan nog folk tussen aanhalingstekens – is er één van Kadril. We luisteren gewoon naar de dingen die we graag horen.
ANNELIES Ik heb wel cd’s van Le Mystère des Voix Bulgares en van Corsicaanse vrouwengroepen, maar dan luister ik vooral naar hun zangtechniek. Ik denk dat elk zanger of zangeres dat heeft: bij alles wat je hoort, let je nadrukkelijk op de zang.
JORUNN Als wij een meerstemmige groep horen, spitsen wij alledrie tegelijk de oren (lacht).

HUMO Jullie zijn gestopt met jullie conservatoriumopleiding om alles op Laïs te kunnen zetten. Nog geen spijt?
ANNELIES Als ik mensen klassiek hoor zingen, heb ik er weleens spijt van, maar dat gaat altijd weer vlug voorbij. Vroeger wilde ik nooit kiezen tussen Laïs en klassieke zang, maar ik heb het dus toch gedaan. Aanvankelijk dacht ik: als ik daar maar geen spijt van krijg. Maar ik zat op het conservatorium in Gent, en daar heb ik achteraf bekeken niet echt veel geleerd.
JORUNN Een leraar van mij speelde in een heel goeie jazzgroep: ze verkochten gemiddeld vijfhonderd exemplaren van elke cd die ze maakten. Hij gaf les om te kunnen overleven. Hij zei me: gá ervoor, zo’n kans krijg je maar één keer in je leven.

CONCERTO VOOR FIETS

HUMO Zijn jullie moe na een optreden?
JORUNN Meestal ben ik na een optreden pas op mijn hoogtepunt – als het een goed optreden was, tenminste. Maar als ik thuiskom, ben ik wel bekaf.

HUMO Eén van jullie heeft eens gezegd: «Als een song aanslaat, geeft dat hetzelfde gevoel als verliefd worden.» Waarmee is het gevoel na een geslaagd optreden te vergelijken?
JORUNN Klaarkomen?
NATHALIE Dan moet het toch wel een héél goed concert zijn geweest.
ANNELIES Het gevoel dat we hadden na ons concert op Rock Werchter kwam aardig in de buurt.
JORUNN Vooral de muziek zelf is soms overweldigend. Als we tijdens de repetitie plots met ons drieën een bangelijk graaf akkoord zingen, hebben we alledrie gegarandeerd kippenvel.

HUMO Als één van jullie vals zingt, zingen jullie dan automatisch alledrie vals?
NATHALIE Echt vals zingen is het niet, maar als één van ons lager gaat zingen, gaan we automatisch alledrie lager zingen. Wij zingen echt samen, hè. Ik kan me voorstellen dat zangers die altijd alleen zingen in paniek raken als er iemand anders met hen mee zou zingen, maar bij ons is het tegendeel waar. Als ik een lied alleen moet inzetten, moet ik me echt concentreren en zit ik te wachten tot de andere twee invallen. Pas dan valt alle spanning weg. Dan gaat het vanzelf, en kan het plezier beginnen.
ANNELIES Bij de opnames van de eerste cd hadden we vooral aandacht voor de samenzang, omdat dat ons sterke punt was. Nu hebben we ons geconcentreerd op de stukken waar één van ons alleen zingt, omdat we daar blijkbaar nog steeds moeilijkheden mee hebben.

HUMO Kunnen jullie eigenlijk een instrument bespelen?
ANNELIES Ik heb piano gestudeerd, maar daar bleek ik absoluut geen talent voor te hebben. Je zal mij dus nooit met een piano op een podium zien.
NATHALIE Ik zou graag gitaar kunnen spelen. Als ik thuis een nummer schrijf met alleen mijn stem, klinkt dat al vlug te kaal. Je zit ook vlugger vast. Als ik dan op gitaar wat akkoordjes zou kunnen zoeken, zou het veel vlotter gaan.
JORUNN Ik heb vroeger gitaar en viool gespeeld, maar ik ben ermee gestopt. Ik ben er veel te lui voor, denk ik.

HUMO Wanneer wisten jullie dat je zangeres wilde worden?
ANNELIES Ik weet dat al heel lang. Toen ik in het derde leerjaar zat, zei ik tegen mijn moeder: «Mama, ik wil naar een muziekschool.» Tijdens mijn eerste jaar daar zei de leraar al: «Jij moet zang gaan doen.» Vanaf mijn negende ben ik dagelijks met zingen bezig. Ik wist toen nog niet precies wat ik met mijn stem wilde doen, maar ik wist wel: ik ga zingen.
NATHALIE Ik zong als kind altijd op de fiets: Blondie en dat soort dingen. Ik heb altijd heel graag gezongen, maar ik had nooit gedacht dat ik ooit op een podium zou staan. Ik durfde gewoon niet. De stap van de fiets naar het podium was te groot (lacht).
JORUNN Ik heb op de muziekschool gezeten, maar ik wilde eigenlijk schrijfster worden. Zingen kwam niet meteen bij me op: áls het muziek zou zijn, zag ik mezelf veeleer met een instrument in mijn handen. Ik ben vrij toevallig bij Laïs begonnen, en toen bleek plots dat ik kon zingen. Ineens was ik zangeres.

HUMO Als je schrijfster had willen worden, waarom schrijf je dan niet zelf de teksten voor Laïs?
JORUNN Omdat wij met ons drieën geen gemeenschappelijk boodschap hebben. En die oude traditionele teksten zijn nog één van de weinige folkelementen die we bij Laïs hebben behouden.
HUMO En waarom zijn die zo belangrijk?
NATHALIE Aan die woorden zit al een bepaalde klank vast, en het is leuk om daarmee te spelen.
JORUNN We hebben het al weleens zelf geprobeerd, maar als je iets schrijft dat in het verlengde ligt van die oude teksten, wordt dat al na één zin kei-belachelijk. Je hebt het al vlug over koene ridders, treurende prinsessen en verlaten burchten.
NATHALIE Ik schrijf thuis ook dingen in een dagboek, maar ik kan me niet voorstellen dat ik die op een podium zou staan zingen. Daar heeft niemand een boodschap aan, zelfs de andere groepsleden niet.
ANNELIES En iets schrijven dat niet over onszelf gaat, kunnen wij gewoon niet. Dat moeten we durven toegeven.

HUMO Wat moet er in zo’n oude tekst staan om geschikt te zijn voor Laïs?
NATHALIE Humor, symboliek, een beetje seks. Onlangs zei iemand dat sommige woorden in onze teksten nog een hele achtergrond hebben waar wij niets van afweten. Maar we gaan niet studeren om de ware betekenis van die teksten te achterhalen: als ze poëtisch klinken, zijn wij allang tevreden. Wie weet waar wij allemaal over zingen (lacht).
NATHALIE Ik heb dat ook bij andere artiesten. Ik let heel sterk op de zang, maar ik heb doorgaans geen flauw idee waarover ze zingen.

STRIJK VAN HET LACHEN

HUMO Bestaat er een taakverdeling binnen Laïs?
JORUNN Als ik een boekenwinkel zie, ga ik er altijd binnen; dan kom ik gegarandeerd buiten met vier boeken onder mijn arm. Ik kom dus aanzetten met de meeste tekstvoorstellen.
NATHALIE De teksten aanpassen doen we samen, al zijn die veranderingen zo miniem dat zelfs het kleinste kind het zou kunnen.

HUMO Zijn er teksten die zo grappig zijn dat jullie ze met moeite gezongen krijgen?
ANNELIES Dat overkomt ons weleens, ja. Onlangs nog in Peer. We stonden backstage net voor we het podium op moesten, en in de fruitmand die ze voor ons hadden klaargezet lagen twee peren. Jorunn is met die twee peren het podium op gewandeld en heeft gezegd: «Goedenavond, Peer», waarop ze die dingen in de lucht stak. Wij lagen strijk van het lachen, terwijl het publiek waarschijnlijk niet eens kon zien wat Jorunn in haar handen had. Heel het concert was om zeep.
NATHALIE Even later moest ik een nummer alleen beginnen, en in dat nummer zing ik over een zekere Pier. Maar omdat ik nog altijd met die peren in mijn hoofd zat, zong ik ‘Peer’ in plaats van ‘Pier’. Ik schoot keihard in de lach, en ik moest stoppen met zingen. Ik had verwacht dat het publiek er ook om zou moeten lachen, maar ze zaten me met open mond aan te gapen, zo van: ‘Ocharme, dat meiske.’ Het hele optreden lang heb ik met de bibber in mijn stem gezeten, omdat ik voortdurend moest proberen mijn lach in te houden.
JORUNN Met de teksten zelf moeten wij allang niet meer lachen, daarvoor hebben we ze al te vaak gezongen. Je hoort in het publiek nog weleens mensen gniffelen als we zingen over Klaas die op zijn fluit speelt, maar daar blijft het meestal bij.
ANNELIES Ik probeer weleens grappig te zijn in een bindtekst, maar dat slaat niet altijd aan. Soms lacht er iemand, maar meestal blijft het muisstil. Ik denk dat de mensen niet verwachten dat wij iets grappigs vertellen.
NATHALIE Wat moet je ook gaan vertellen, hè. We zingen in het Nederlands, dus we hoeven op voorhand niet te gaan zeggen waar een nummer over gaat. Het liefst zou ik willen dat we genoeg nummers hebben om anderhalf uur lang aan één stuk te spelen, dan hoeven we niks meer te zeggen. Nu draai ik me na elk nummer meteen om en neem een slok water. Ik heb dan helemaal geen dorst, maar zo hoef ik niks te zeggen. Laat Annelies of Jorunn dat maar doen (lacht).
ANNELIES Soms wachten we dan met opzet om het volgende nummer in te zetten, zodat Nathalie wel iets móét zeggen. Na lang dralen stapt ze dan naar de microfoon en zegt: ‘Dank u’ (schatert).

HUMO Vervelen jullie je nooit op het podium?
ANNELIES Zeker. Hoe vaker je een nummer hebt gezongen, hoe minder leuk het wordt. Op het einde van een tournee ben je sommige nummers echt beu.
NATHALIE Als mij vroeger iets niet aanstond, draaide ik me altijd om, omdat ik dacht dat de mensen me dan niet konden zien. Maar ze zien je natuurlijk wel wild naar de drummer gesticuleren of je handen voor je ogen slaan. Ik heb moeten leren om pas na het optreden mijn onvrede te uiten.

HUMO Slotvraagje: welke grote valstrikken van de business hebben jullie al ontdekt?
ANNELIES Ze hadden ons gevraagd één nummer mee te zingen op een verzamel-cd van Johan Verminnen. Toen we het singletje in de bus kregen, bleek dat ze onze stemmen bijna helemaal weggemixt hadden. Voor dat soort dingen hoeven ze ons dus niet meer te vragen – behalve als we eerst het eindresultaat kunnen horen voor het in de winkels ligt. Laïs is niet zomaar een achtergrondkoortje dat je kan inhuren. Wij zijn een volwaardige groep.

foto’s Guy Kokken

Laïs speelt op 8 februari in De Spil in Roeselare, 16 februari in De Velinx in Tongeren, 2 maart in De Werft in Geel en 29 maart in de AB in Brussel

© (jub) – Humo, 6 februari 2001

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s