De Folk van Laïs – Vlaamse glorie

Wat goed is, komt snel. Zoals Laïs, drie jonge vrouwen uit het Vlaamse Kalmthout bij Antwerpen, die in de afgelopen jaren het enigszins ingedutte folkgenre weer een eigentijds imago hebben gegeven. En dat nota bene met veelal op Oudvlaamse teksten gezongen melodieën.

20010300_heaven1De naam van de groep verwijst onder meer naar de middeleeuwse erotische gedichten van Marie de France. Het thuisland viel massaal voor de groep: van de eind 1998 verschenen debuut-cd werd een voor het genre ongekend aantal van 50.000 exemplaren verkocht. In Nederland was dat een stuk minder, (‘minimaal 5000′, laat distributeur Central weten), want folk, was dat niet iets met geitenwollen sokken, baarden en sandalen? Dat associeer je toch niet met drie lekkere wijv…, pardon, schone deernen die de sterren van de hemel zingen? Pas nu, met het Friese duo Twarres, opvallend genoeg ook succesvol bij de zuiderburen, dringt in Nederland iets door van wat elders in Europa al lang gaande is: een (her)ontdekking van de eigen wortels.

Het gezaghebbende Engelse blad Folk roots constateerde zo’n twee jaar geleden een “Flemish folkboom’. Aanleiding was het toenemende artistieke en commerciële succes van groepen als Ambrozijn, Fluxus, Kadril en Laïs. “Ik denk wel dat dat iets geminderd is”, zegt Jorunn Bauweraerts, met Annelies Brosens vanaf het prille begin betrokken bij de groep. “Iets dergelijks kan ook maar één keer gebeuren. Folk is nu algemeen aanvaard, het heeft echt een plaats gekregen en evolueert. Dat is fantastisch!” Het succes is te bestendig om de kwalificatie hype te krijgen. “Ik denk ook niet dat wat wij en de anderen doen nog als ‘folkboom’ beschouwd wordt”, zegt Nathalie Delcroix, het derde lid van Laïs.

Niettemin spelen de media natuurlijk wel een rol. Zo lieten hippe Vlaamse media als Studio Brussel en Humo Laïs aanvankelijk links liggen. Echt druk konden de dames zich er niet over maken, bleek bij een eerste ontmoeting in 1999 op het drukbezochte festival in het West-Vlaamse Dranouter. Laïs was het gesprek van de dag en het drietal genoot zichtbaar van alle aandacht en populariteit. De presentatie van de tweede cd DOROTHEA, november vorig jaar in Antwerpen, was reden voor het televisiejournaal van de VRT eens flink uit te pakken.

Een en ander ging vergezeld van grote stukken in alle belangrijke Vlaamse kranten.
Van een clip, bijvoorbeeld voor het Vlaamse filiaal van TMF, is het nog niet gekomen. “We waren bezig aan de cd en hebben voor een clip gewoon geen tijd gehad”, zegt Jorunn. “Dat is de enige verklaring.” “Maar ik vind dat ook niet belangrijk bij het verschijnen van een cd”, vult Annelies aan. “En zeker niet bij ons!”, roept Nathalie.

Een gelikte presentatie vol glitter en glamour, zoals bij de ook met traditionele klanken grootgebrachte en inmiddels tot supersterren uitgegroeide Corrs uit Ierland, hoeven we van Laïs dus niet te verwachten, al kijken de drie op de foto’s in het boekje bij de cd DOROTHEA een stuk vrolijker dan op het eerste album. Jorunn: “We wilden natuurlijker overkomen. We zijn onszelf, drie vrouwen, maar we gaan dat niet uitbuiten door in badpakken te paraderen.”

De blootbladreportage moet dus ook nog even wachten, ook al omdat Laïs zich voorlopig concentreert op de verovering van Nederland en daarna Frankrijk, het land waar ze vorig jaar al het voorprogramma verzorgden van Sting.

De overeenkomst met platenmaatschappij Virgin is een flinke steun in de rug, zegt Nathalie. “Vooral nu we in het buitenland willen werken is het belangrijk dat we een platenfirma hebben, waarvan we zeker zijn dat ze ook buiten België hun best gaan doen.” En ze hadden een luxeprobleem, voegt Annelies toe. “Alle platenfirma’s waren geïnteresseerd. Virgin had niet eens het beste aanbod, maar paste wel het best bij ons. Ze kwamen ook het meest van allemaal kijken naar optredens.”

Hoe heeft het piepkleine Wild Boar Music, verantwoordelijk voor het debuutalbum en kraamkamer van de Vlaamse ‘folkboom’, gereageerd op het vertrek van haar succesrijkste act?
Jorunn: “Die hadden dat wel verwacht. Er is eigenlijk helemaal niet over gesproken. Het was allemaal heel vanzelfsprekend: andere groepen zoals Fluxus en Ambrozijn zijn ook naar grotere firma’s overgestapt.”

Wat opvalt aan DOROTHEA is het grotere aantal Franstalige nummers, vergeleken met het debuut – druk van Virgin om het chauvinistische Franse publiek te kietelen? “Nee, helemaal niet”, zegt Jorunn resoluut. “Dat denken veel mensen, maar het is niet bewust gedaan. Er zijn er gewoon drie meer. Je moet weten dat vroeger in Vlaanderen ook veel Frans werd gesproken. Dus in liedboekjes staan naast veel Vlaamse ook Franse teksten. Zelf hebben we alleen de melodieën geschreven. We staan wel vermeld als auteurs, maar dat klopt dus niet, want het tekstmateriaal is publiek domein.” Een dankbare bron, maar soms ook lastig, als blijkt dat van teksten verschillende versies in omloop zijn, bijvoorbeeld van het titelnummer van DOROTHEA. Annelies: “Dat gaat over een kloosterzuster die op mysterieuze wijze verdwijnt. Het is een beetje een vage tekst, omdat er een paar strofen ontbreken.” Jorunn: “Dat heb je dikwijls met teksten die mondeling overgeleverd zijn, dan ontdek je in een andere provincie opeens in een boekje dat er nog een paar strofen bijhoren, die zijn ze dan vergeten op te schrijven. Maar zo’n vage tekst heeft wel iets.”

Het product Laïs aan de man brengen gaat ook vaag. Afgelopen jaar stonden de drie op grote, met name op een jong publiek gerichte festivals als Pinkpop en Rock Werchter. In Nederland traden ze daarnaast vooral op in het theatercircuit. En dan heb je nog het folkpubliek. “Tja, het folkpubliek”, zegt Jorunn licht vermoeid. “Ik denk dat we in Nederland ook meer publiek gaan bereiken dan alleen het folkpubliek”, valt Nathalie haar bij. “In België ook”, gaat Jorunn verder. “Wij zijn ook niet alleen een folkgroep, zo simpel ligt dat niet meer. Ik vind ook niet dat er een etiketje op de muziek moet worden geplakt. Dat is meer een probleem voor journalisten.”
Maar toch ook dat van de consument en daarmee van de marketingmensen? Jorunn: “Ik weet het niet, je kunt ook afgaan op je gevoel. Er zit van alles in onze muziek, vooral sfeer. Maar natuurlijk komt het voort uit de folktraditie en natuurlijk is folk ook geen vies woord.” Nathalie: “Er zijn ook veel mensen die het bij kleinkunst zetten. Zo stopt iedereen het weer in een ander vakje. Ik heb veel vrienden die zeiden dat ze ons goed vonden, maar van wie ik wist dat ze de eerste cd niet zomaar opzetten omdat het hun ding niet was. Die vinden nu onze tweede cd erg goed en laten mij dat dan ook weten. Dat is voor mij het publiek dat ik wil bereiken.” “Een beetje het Pinkpop- en Werchter-publiek”, verduidelijkt Annelies. “Dat vind ik ook leuk, dat mijn eigen vrienden zo enthousiast zijn.”

Dat hedendaagse stijlen als techno en hip-hop niet aan de folkmuziek zijn voorbijgegaan is inmiddels bewezen door namen als Hevia, Martyn Bennett, Afro-Celt Sound System en Manau. De laatste twee acts waren ook aanwezig op de jubileumeditie van het Dranouterfestival in 1999. Het jaar ook van de grote doorbraak van Laïs en van onze eerste ontmoeting, met enthousiasme alom over het samengaan van oude en nieuwe muziekstijlen: voor de tweede cd was dan ook van hun kant iets dergelijks te verwachten.

Toch ligt DOROTHEA erg in het verlengde van het debuut – daardoor komt het minder verrassend over – en is de radicale ommezwaai of een evolutie van het groepsgeluid uitgebleven.
Jorunn: “We hebben er wel over gedacht, maar ik denk dat je dan uiteindelijk iemand begint te imiteren. Met onze eigen muzikanten hebben we nu een eigen geluid opgebouwd en dat is eigenlijk veel belangrijker.” Nathalie: “Ik denk dat dat ook een geluid is dat veel langer kan blijven, zodat je de cd over tien jaar nog kunt opzetten, terwijl zo’n Afro-Celt Sound System dan erg jaren negentig en dus gedateerd klinkt. Wij willen een tijdloos product neerzetten.” Jorunn: “Wij willen op dat gebied wel samenwerking in de vorm van een project.” Inmiddels is de daad bij het woord gevoegd: tijdens de recente aflevering van het muziek- en literatuurfestival De Nachten, in Antwerpen, stonden de dames op het affiche met het Vlaamse eenmansproject Styrofoam, omschreven als Aphex Twin met hip-hopbeats.’

Voorlopig is het devies de buurlanden veroveren, want ofschoon DOROTHEA al bij de presentatie met 25.000 voorverkochte exemplaren goud was, is een bestaan in de muziek opbouwen altijd een gok, weet Jorunn. Net als Annelies heeft ze haar zangopleiding aan het conservatorium in Gent gestaakt. “Die school viel ook tegen. Ten eerste kon ik er niet al te vaak zijn door Laïs en ten tweede was het daar superchaotisch, hoewel er wel een paar goede leerkrachten waren. Die zeiden ook tegen mij dat ik deze kans moest pakken, een kans die ze zelf nooit hadden gehad.”

Nathalie stopte na het succes van de eerste cd met haar opleiding tot kleuterleidster. “Het was toen het moment, geen van ons drieën had eigenlijk een keuze. We waren toen zo aan het stijgen dat opgeven heel stom zou zijn geweest.” Jorunn, berustend: “Er zijn zo veel goede muzikanten die helemaal geen opleiding hebben. Ik denk wel dat ik me, als ik Laïs helemaal niet had gehad, met veel zelfdiscipline had toegelegd op de studie. Maar nu stonden er zo veel boeiende dingen op me te wachten.”

Van Annelies’ wens om ooit nog eens in een opera te zingen zal voorlopig nog wel even niets komen: “Ik ben daar nu niet op voorbereid, dat vind ik wel jammer, maar zet mij niet terug in de schoolbanken. Op het conservatorium ben je niet echt met muziek bezig, het is allemaal zo theoretisch, terwijl dat nu met Laïs helemaal niet het geval is. Dat zegt mij veel meer dan in een kamertje met een piano toonladders zingen.” Maar hoe zit het dan met die zangoefeningen? Die ooit door Emmylou Harris als ‘engelenstemmen’ omschreven vocalen moeten toch in vorm blijven? Nathalie, Jorunn en Annelies kunnen hun lachen niet houden: “Die doen we helemaal niet, veel zingen, dat is het beste.”

Peter Bartlema
foto © Alex Vanhee

© Heaven nr.2 maart/april 2001

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s